• صفحه خانگی
  • >
  • مقالات
  • >
  • میلگرد اوتکا (ادکا) چیست؟ تفاوت میلگرد اوتکا با میلگرد ممان منفی؟

میلگرد اوتکا (ادکا) چیست؟ تفاوت میلگرد اوتکا با میلگرد ممان منفی؟

میلگرد اوتکا

میلگرد اوتکا یا ادکا از پرکاربردترین آرماتورها در سقف‌های تیرچه بلوک است. در مطالب گدشته از سایت ناب‌سیویل در رابطه با تای بیم یا کلاف میانی صحبت کردیم. در این مطلب از ناب‌سیویل به آشنایی با میلگرد اوتکا و همچنین میلگرد ممان منفی می‌پردازیم. تامین ظرفیت برشی در انتهای تیرچه‌ها از طریق میلگردهای اوتکا و تامین ظرفیت خمشی منفی از طریق بکارگیری میلگرد ممان منفی از مهمترین وظایف این دو نوع میلگرد است.

میلگرد اوتکا (ادکا) چیست؟

در سقف‌های تیرچه بلوک، تیرچه‌ها در آرماتورهای بتنی و یا بر روی بال پایینی تیرهای فولادی قرار می‌گیرند. به همین جهت در بعضی اوقات ممکن است فضای نشیمن تیرچه ها به اندازه کافی نباشد و امکان در رفتن آن‌ها به هنگام عملیات اجرایی مثل بتن‌ریزی و یا رفت و آمد افراد وجود دارد. این حالت در ساختمان‌های فولادی که پهنای بال تحتانی تیر کم است، بیشتر محتمل است، لذا برای حل این مشکل علاوه بر جوش تیرچه به بال تحتانی، آرماتورهایی به نام اوتکا در محل رسیدن تیرچه به تیر اجرا می‌شود که به شکل گردن اردک می‌باشد. از این آرماتورها در محلی که تیرچه به تیر متصل می‌شود استفاده می‌کنیم. استفاده از میلگرد اوتکا باید در کنار جوش تیرچه به بال تحتانی انجام شود.

میلگرد اوتکا

میلگرد اوتکا طراحی خاصی نداشته و بر اساس ضوابط آیین‌نامه‌ای برش، خم و اجرا می‌شود.

در زبان روسی، اتکا به معنی اردک است و چون شکل این نوع آرماتور شبیه گردن اردک است، به این اسم مرسوم شده است.

ویژگی‌های میلگرد اوتکا

امکان قرارگیری میلگرد اوتکا بر روی هر تیرچه ای و قابلیت خم تا ۱۸۰ درجه از مهمترین ویژگی‌های میلگردهای اوتکا است.

میلگرد ممان منفی

معمولا در طراحی سقف‌های تیرچه بلوک فرض بر این می‌باشد که تیرچه‌ها همراه با دهانه ساده بوده و مقدار لنگر آنها صفر است. اما در عمل اینطور نیست و به دلیل یکپارچه بودن دال بتنی سقف، مقداری لنگر منفی در دال ایجاد می‌شود. از این رو لازم است برای تحمل این لنگر منفی اصلاحاتی صورت پذیرد. این اصلاحات باید در جهتی باشد که تیرچه دو سر مفصل در تکیه‌گاه‌ها قابلیت تحمل لنگر منفی را داشته باشد. از این رو از میلگردهای نمره کوچکی نظیر ۸، ۱۰، ۱۲ و گاها ۱۴ در قسمت فوقانی دال بتنی سقف و بین دو دهانه مجاور استفاده می‌شود.

میلگردهای ممان منفی نیروی کششی ایجاد شده از لنگر منفی را در قسمت بالای دال خنثی می‌کند. از جمله مزایای استفاده از میلگرد ممان منفی می‌توان به ترک بر نداشتن سقف از محل تیر، کاهش مقدار بار وارد به میلگردهای کششی اصلی، جلوگیری از فروپاشی کامل سقف در هنگام ایجاد گسیختگی، کاهش خیز سقف و کم شدن دامنه ارتعاشات اشاره کرد. از آن جایی که میلگردهای ممان منفی در قسمت ابتدایی و انتهایی تیرچه مورد استفاده قرار می‌گیرند، نام سرتیرچه نیز بر روی آن گذاشته می‌شود. میلگردهای ممان منفی مانند میلگرد اوتکا بر روی هر تیرچه‌ای قرار می‌گیرند. این میلگردها دارای حداقل خم ۹۰ درجه می‌باشند.

سوالی که ممکن است مطرح شود، این است که چرا میلگردهای فشاری خود تیرچه (میلگرد فوقانی) قادر به تحمل این لنگر منفی نیستند؟!

جواب: از آنجایی که سیستم دیافراگم سازه (سقف) به حالت یکپارچه طراحی و اجرا می‌شود، لنگر های منفی در طرفین تکیه گاه ایجاد می‌شود و چون میلگرد فوقانی تیرچه در دهانه‌ها قطع می‌شود، نمی‌تواند این ممان منفی را تحمل کند.

نکته اجرایی بسیار مهمی که در این زمنیه وجود دارد این است که با وجود این همه تاکیدی که آیین‌نامه‌های مختلف روی میلگرد ممان منفی یا همان نگاتیو در اجرای سقف‌های تیرچه بلوک دارند و اجرای ان را الزامی می‌دانند و با وجود مزایای بسیاری که استفاده از این میلگرد باریک دارد، در اجرا بسیاری از مهندسین و پیمانکاران آن را اجرا نکرده و به میلگرد برشی اوتکا بسنده می‌کنند، در صورتی که استفاده از اوتکا الزامی نیست و معمولا در اکثر موارد نیازی به استفاده از آن نیست و میلگرد زیکزاک تیرچه و بتن برای تحمل برش کافی می‌باشد و فقط برای افزایش اطمینان از میلگرد اوتکا استفاده می‌شود و هیچ کس روی مقاومتش حساب نمی‌کند.

لزوم تفکیک ممان منفی و اوتکا از یکدیگر

  • میلگرد ممان منفی را باید در تمام موارد اجرا نمود ولی میلگرد اوتکا در صورتی اجرا می‌شود که مقاومت برشی انتهای تیرچه کافی نباشد.
  • با توجه به وجود کشش در دو سر تیرچه‌ها، از میلگرد ممان منفی که بر اساس %۱۵ لنگر خمشی وسط دهانه محاسبه می‌شود و در محل تکیه‌گاه تعبیه می‌شود، استفاده می‌کنیم و برای جلوگیری از ایجاد ترک برشی از میلگرد تقویت برشی (اوتکا) استفاده می‌کنیم.

میلگرد اوتکا

میلگرد اوتکا

پس باید توجه کنیم که کارایی این دو میلگرد با یکدیگر متفاوت می‌باشد و نباید این دو میلگرد را با هم اشتباه بگیریم.

مقایسه میلگرد ممان منفی و میلگرد اوتکا

استفاده از میلگرد ممان منفی در تمامی موارد لازم و ضروری می‌باشد در حالیکه از میلگرد اوتکا زمانی استفاده می‌کنیم که مقاومت برشی انتهای تیرچه کافی نباشد. استفاده از میلگرد اوتکا در جهت جلوگیری از ایجاد ترک برشی می‌باشد. این در حالی است که از میلگرد ممان منفی برای خنثی کردن نیروی کششی ایجاد شده از لنگر منفی در قسمت بالای دال استفاده می‌شود. از این رو باید توجه داشته باشیم که عملکرد این دو را با یکدیگر اشتباه نگیریم.

نکات اجرایی لازم میلگرد اوتکا و میلگرد ممان منفی

در ابتدا لازم است بدانید برای جلوگیری از ایجاد ترک برشی، از میلگرد اوتکا که میلگرد تقویت برشی است، استفاده می‌شود. برای استفاده از میلگرد اوتکا باید حداقل به اندازه ۱۲ سانتی‌متر از میلگرد کششی به داخل تکیه‌گاه ادامه پیدا کند. در غیر این صورت باید این میلگرد با سطح مقطعی برابر با میلگرد کششی و با طول پوشش کافی در قسمت انتهایی تیرچه نصب شود.

میلگرد منفی باید با احتساب ۱۵ درصد لنگر خمشی وسط دهانه در محل تکیه گاه تعبیه و نصب شود. در صورتی که تکیه گاه میانی باشد، محاسبه آن بر اساس بیشترین میزان لنگر خمشی دهانه‌های طرفین صورت می‌گیرد.

عموما تیرچه‌ها همراه با دو سر مفصل، فرض و طراحی می‌شوند. این در حالی است که همیشه مقداری گیر و لنگر منفی در تیرچه ایجاد می‌شود. استفاده از آرماتور منفی می‌تواند با گیر و لنگر منفی ایجاد شده در تیرچه مقابله نماید.

از آن جایی که در دو سر تیرچه کشش داریم، استفاده از میلگرد ممان منفی امری مهم و ضروری می‌باشد.

دتایل‌هایی از میلگرد اوتکا و ممان منفی

میلگرد اوتکا

دتایل میلگرد اوتکا

میلگرد اوتکا

در تصاویر فوق نحوه اجرا و مشخصات میلگرد اوتکا و ممان منفی بیان شده است.

  • facebook
  • googleplus
  • twitter
  • linkedin
  • linkedin
قبلی «
بعدی »
یاسر باقرزاده

همیشه آرزو داشتم برای جمع‌آوری مطالب روز مهندسی عمران منبعی در اختیار همگان قرار دهم. آن آرزو اکنون ناب سیویل نام دارد!

  • twitter
  • instagram
  • telegram

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نوشته‌های اخیر

جدیدترین تصاویر

پروژه‌ها و دانلودها

شبکه‌های اجتماعی